با وجود تنوع بالای قلموهای آماده در بازار، یادگیری این که چگونه قلمو نقاشی درست کنیم میتواند برای هنرجویان، هنرمندان و حتی علاقهمندان به کارهای دستی بسیار کاربردی باشد. ساخت قلمو در خانه این امکان را فراهم میکند که اندازه، فرم و نوع مو متناسب با نیاز شخصی انتخاب شود و در عین حال هزینهها در خرید قلمو کاهش یابد. در این مقاله، مراحل ساخت قلمو نقاشی بهصورت گامبهگام توضیح داده شده و نکات مهمی برای افزایش کیفیت و دوام قلمو دستساز بررسی میشود تا بتوان با ابزار ساده، یک قلمو کاربردی و قابل استفاده تهیه کرد.
ابزارهای لازم برای ساخت قلمو نقاشی
برای ساخت قلمو نقاشی در خانه، نیاز به ابزار پیچیده یا تخصصی وجود ندارد و با چند وسیله ساده میتوان یک قلمو کاربردی تهیه کرد. انتخاب ابزار مناسب تأثیر مستقیمی بر استحکام، فرم نوک قلمو و کیفیت نهایی آن دارد. استفاده از موهای مناسب، دستهی استاندارد و اتصال محکم بین این دو بخش باعث میشود قلمو دستساز عملکرد بهتری در هنگام نقاشی داشته باشد و کنترل رنگ راحتتر انجام شود. همچنین آمادهسازی صحیح ابزارها قبل از شروع کار، از بروز مشکلاتی مانند ریزش مو یا بدفرم شدن قلمو جلوگیری میکند و عمر مفید قلمو را افزایش میدهد.
- مو طبیعی یا مصنوعی مناسب نقاشی
- یک تکه چوب، مداد یا دسته آماده برای قلمو
- چسب قوی (چسب صنعتی یا چسب حرارتی)
- قیچی یا کاتر برای برش مو
- نخ نازک یا سیم ظریف برای محکم کردن مو
- انبردست یا موچین
- ظرف کوچک برای مرتبسازی موها
- دستمال یا پارچه برای تمیزکاری

همچنین در سایت instructables این موارد ذکر شده:
Before that though, here are the materials you will need (pictured also):
hair of some sort for the bristles
heat shrink tubing (a.k.a. “heat shrink”; or just “shrink”) used in electrics and electronics
(possibly) glue
wooden dowel or food skewers
scissors
point heat source such as a cigarette lighter
sewing thread.
ترجمه:
قبل از آن، موادی که نیاز دارید (تصویر آنها نیز نشان داده شده است) عبارتند از:
نوعی مو برای موهای برس
لولههای حرارتی (معروف به “حرارت جمع شونده” یا به طور خلاصه “منقبض شونده”) مورد استفاده در برق و الکترونیک
(احتمالاً) چسب
میله چوبی یا سیخ کباب
قیچی
منبع حرارتی نوک تیز مانند فندک
نخ خیاطی
چگونه قلمو نقاشی درست کنیم؟ آموزش گام به گام
| مرحله | عنوان مرحله | توضیح خلاصه |
|---|---|---|
| گام 1 | انتخاب و آمادهسازی مو | انتخاب موهای یکدست و تمیز، شستشو و مرتبسازی برای جلوگیری از ریزش و بدفرم شدن قلمو |
| گام 2 | آمادهسازی دسته قلمو | تمیز کردن و در صورت نیاز سنبادهزدن دسته برای ایجاد اتصال محکمتر |
| گام 3 | بستن و فشردهسازی مو | جمعکردن موها و بستن آنها با نخ یا سیم برای حفظ فرم اولیه قلمو |
| گام 4 | چسبکاری و نصب مو | اتصال موها به دسته با مقدار مناسب چسب و محکمسازی محل اتصال |
| گام 5 | فرمدهی و خشککردن نهایی | شکلدادن نوک قلمو، اصلاح لبهها و خشکشدن کامل قبل از استفاده |
گام 1: انتخاب و آماده سازی مو برای قلمو
اولین مرحله در ساخت قلمو نقاشی، انتخاب مو و آماده سازی درست آن است. مو باید تمیز، یکدست و بدون شکستگی باشد تا قلمو بعد از چند بار استفاده ریزش نداشته باشد. اگر از مو طبیعی استفاده می شود، بهتر است آن را با کمی آب ولرم و یک شوینده بسیار ملایم بشویید و کامل خشک کنید تا چربی یا گرد و غبار باعث ضعیف شدن چسبندگی نشود. در موهای مصنوعی هم هدف این است که الیاف تاب برندارند و سرها نامنظم نشوند. سپس موها را هم راستا کنید، چند بار با دست صاف کنید و مقدار مورد نیاز را جدا کنید. در پایان این مرحله، باید یک دسته مو با ضخامت مناسب داشته باشید که از نظر طول و یکدستی آماده اتصال به دسته قلمو باشد.
گام 2: ساخت دسته و آماده کردن محل اتصال
دسته قلمو می تواند یک چوب باریک، مداد یا یک دسته آماده باشد. مهم این است که سطح آن تمیز و بدون چربی باشد تا چسب به خوبی بچسبد. اگر از چوب خام استفاده می کنید، قسمت سر دسته را کمی سنباده بزنید تا هم صاف شود و هم زبری ملایمی ایجاد شود؛ این کار باعث می شود اتصال مو و چسب محکم تر شود. برای کنترل بهتر، بهتر است دسته خیلی کوتاه یا خیلی ضخیم نباشد. همچنین پیشنهاد می شود محل اتصال را مشخص کنید و با مداد یک خط کم رنگ بزنید تا هنگام نصب موها، طول بیرون زده و فرم نهایی قلمو دقیق تر در بیاید.

گام 3: بستن و فشرده سازی مو قبل از چسب کاری
قبل از اینکه چسب را استفاده کنید، لازم است موها را فشرده و مرتب کنید تا هنگام نصب پخش نشوند. ساده ترین روش این است که بخش پایینی دسته مو را با نخ نازک یا سیم ظریف چند دور محکم ببندید. این کار دو مزیت دارد: هم موها از هم باز نمی شوند و هم شکل اولیه قلمو بهتر حفظ می شود. اگر می خواهید قلمو نوک تیز بسازید، باید موها را طوری جمع کنید که سر موها به صورت مخروطی طبیعی کنار هم قرار بگیرد. برای قلمو تخت هم باید موها را در یک سطح صاف پهن کنید و سپس فشرده نگه دارید تا نتیجه نهایی یک لبه صاف و منظم داشته باشد.
گام 4: چسب کاری و نصب مو روی دسته قلمو
در این مرحله، مقدار کمی چسب قوی را به محل اتصال روی دسته بزنید. چسب نباید آن قدر زیاد باشد که از کناره ها بیرون بزند و موها را سفت و غیرطبیعی کند. سپس دسته مو را دقیقاً در محل مشخص شده قرار دهید و چند ثانیه با فشار ثابت نگه دارید تا چسب اولیه بگیرد. بعد از آن، برای افزایش استحکام، دوباره دور محل اتصال را با نخ یا سیم چند دور دیگر محکم کنید و در صورت نیاز یک لایه نازک چسب روی نخ بزنید تا کاملاً ثابت شود. نکته مهم این است که چسب به قسمت آزاد موها نرسد، چون باعث می شود قلمو انعطافش را از دست بدهد و در نقاشی کنترل ضعیف تری داشته باشد.
گام 5: فرم دهی نهایی نوک قلمو و خشک شدن
بعد از نصب، باید نوک قلمو را شکل دهید. برای قلمو گرد، با انگشت کمی مرطوب موها را جمع کنید و به شکل نوک تیز یا گرد دلخواه در بیاورید. برای قلمو تخت، موها را با انگشت صاف کنید تا یک لبه یکدست ساخته شود. اگر سر موها نامنظم است، خیلی کم و با احتیاط قیچی کنید تا فرم حرفه ای تر شود. سپس قلمو را در حالت عمودی یا آویزان قرار دهید تا چسب و اتصال کامل خشک شود. بهتر است تا 12 تا 24 ساعت از قلمو استفاده نکنید تا استحکام نهایی ایجاد شود. پس از خشک شدن، قلمو را با آب یا رنگ رقیق تست کنید تا مطمئن شوید ریزش ندارد و فرم آن در تماس با رنگ حفظ می شود.

نکات مهم برای ساختن قلمو نقاشی
برای اینکه قلمو نقاشی دستساز کیفیت قابل قبولی داشته باشد و در زمان استفاده عملکرد مناسبی ارائه دهد، رعایت چند نکته اساسی ضروری است. اولین نکته، انتخاب مو با کیفیت و یکدست است؛ موهایی که شکستگی یا ناهماهنگی دارند باعث پخش نامنظم رنگ و کاهش کنترل در نقاشی میشوند. دومین نکته، میزان مو در قلمو است. اگر حجم مو بیش از حد باشد، قلمو سنگین میشود و کنترل آن سختتر خواهد بود و اگر خیلی کم باشد، رنگ را بهخوبی نگه نمیدارد.
نکته مهم بعدی، اتصال محکم مو به دسته است. استفاده از چسب مناسب و فشردهسازی صحیح موها نقش زیادی در جلوگیری از ریزش مو در حین نقاشی دارد. همچنین باید دقت شود که چسب به بخش آزاد موها نفوذ نکند، زیرا این موضوع انعطاف قلمو را از بین میبرد.
فرمدهی نوک قلمو نیز اهمیت زیادی دارد. نوک قلمو باید متناسب با نوع استفاده، گرد یا تخت شکل داده شود و پس از فرمدهی، زمان کافی برای خشک شدن کامل در نظر گرفته شود. در نهایت، تست قلمو قبل از استفاده اصلی کمک میکند ایرادات احتمالی برطرف شود و قلمو آماده کار حرفهای شود.
در سایت حامین بابت انتخاب قلمو برای سیاه قلم نکاتی گفته که شاید در انتخاب نحوه قلمویی که قصد ساخت آن را دارید شاید مفید باشد:
بگذارید بهطور خلاصه بگویم: اگر میخواهید در سیاهقلم سایههای نرم و ظریف داشته باشید، قلمموهای نرم بهترین انتخاباند چون ذرات زغال را بدون خطانداختن روی کاغذ پخش میکنند. اگر بهدنبال محوکردن در مقیاس بزرگ اما بافتدار هستید، قلمموهای هِیک گزینهی خوبیاند. برای کسانی که روی جزئیات دقیق یا لبههای تیره کار میکنند، قلمموهای مخصوص ترکیب کنترل بالاتری دارند و مانع پخش ناخواسته زغال میشوند. و در نهایت، اگر کار شما روی نواحی بزرگ یا نیازمند فشار بیشتر است، قلمموهای موی خوک بهدلیل دوام بالا و قدرتشان انتخاب مناسبی هستند.
